Trochę historii.
Jest rok 1957. James Vicary, absolwent University of Michigan, marketingowiec, namawia jedno z kin w New Jersey do przetestowania opracowanego przez siebie nowego sposobu zwiększenia sprzedaży napojów i popcornu. Między specjalnie spreparowaną taśmę filmową Vicary wkleił klatki z przekazem wizualnym, które „widoczne” były dla widza przez 0,003 sekundy. Na klatkach, wplecionych w film co 5 sekund, pojawiały się na przemian napisy „Pij CocaColę” oraz „Głodny ? Zjedz popcorn”. Zaraz po seansie, kierownictwo kina zauważyło w raportach kasowych gwałtowny wzrost sprzedaży obu produktów spożywczych, odpowiednio Coca-Coli o 18% a popcornu aż o 58%. Po nagłośnieniu sprawy, przez media amerykańskie przetoczyła się fala dyskusji, niektórzy porównywali wyniki eksperymentu Vicarego do wynalezienia karabinu maszynowego wietrząc nowy sposób na marketingowy sukces, inni pozostali sceptyczni wobec wyników eksperymentu.  Na wszelki wypadek jednak Federalna Komisja ds. Komunikowania się, zakazała stosowania praktyk podprogowych w obawie przez nieprzewidywalnym jej oddziaływaniem. Zrobiła to zresztą w odpowiedzi na raport CIA, który ta instytucja opublikowała po nagłośnieniu sprawy Vicarego przez media.

Wątpliwości.

Uważni czytelnicy z pewnością pamiętają termin EBM, o którym pisałem niedawno w kontekście procedur medycznych i metodologii badań. Jak możecie się domyślać poletko psychologów wykształciło bliźniaczą odmianę EBM, o nazwie EBP (Evidence Based Psychology) lub EBT (Evidence Based Treatment). Nie inaczej niż w przypadku EBM, psychologowie opracowali precyzyjne metody badawcze i metodologię tak, by wynik eksperymentu były jak najbardziej obiektywne. Oddam jednak głos dr Tomaszowi Witkowskiemu ["Zakazana psychologia", str. 202] :

„W psychoterapii mówi się raczej o EBT. W ostatnich latach, ukazało się kilka obszernych monografii przedstawiających szczegółowo podstawy pomiaru efektów psychoterapii oraz zasady monitorowania oddziaływań, oparte na rzetelnych podstawach”.

Nie minęło wiele czasu, a do głosu doszli sceptycy. Badanie Vicarego było badaniem obserwacyjnym, miało więc przynajmniej kilka podstawowych błędów metodologicznych, które sukcesywnie wypunktowywano. Zupełnie pominięto na przykład fakt, że w dzień eksperymentu Vicarego mogło być  gorąco, ludzie więc chętniej sięgali po napoje chłodzące. Nie było grupy kontrolnej, nie można więc było obiektywnie porównać wyników. Nie wiadomo też było czy wzrost spożycia Coca-Coli i popcornu był wzrostem bezwzględnym czy nie, wystarczyło zatem że na seans przyszło nieco więcej ludzi niż zazwyczaj, by wynik eksperymentu został wypaczony. Starano się powtórzyć eksperyment Vicarego i szybko odkryto że:

„przekaz podprogowy nie może wpływać na zachowanie człowieka, wbrew jego chęciom, wartościom i zasadom [...] Wygląda to na paradoks, ale jest faktem że reklamy skierowane do świadomości badanych, mające na celu wzbudzenie tych samych potrzeb, były o wiele skuteczniejsze od emitowanych podprogowo” [Witkowski "Psychomanipulacje", str. 231]

Głównym orędownikiem skuteczności reklam i przekazów podprogowych pozostają nadal ich entuzjaści, wbrew dowodom naukowym. Namnożyło się więc taśm czy płyt z sugestiami podprogowymi, jak rzucić palenie, jak zrzucić wagę, jak pozbyć się życiowego stresu czy w końcu jak być szczęśliwym! Badania jednak pokazują że siła takich przekazów jest mizerna, żeby nie powiedzieć żadna i polega głównie na efekcie placebo, acz ten temat był już przeze mnie dość wnikliwie opisywany. Ludzie słuchający taśm poprawiających pamięć, czy ludzie słuchający taśm rzekomo poprawiających samoocenę byli istotnie przekonani że przekazy podprogowe na ich taśmach rzeczywiście działają, tyle tylko, że kasety nie zawierały żadnych przekazów podprogowych, lub zawierały nie te o którym badanym powiedziano. Zabawne, prawda? Nie tyle wykorzystywana w tych badaniach była manipulacja, co raczej wiara badanych  w jej moc.

Podsumowanie.

Bodźce zmysłowe docierają do naszego mózgu z określoną siłą. Gdybyśmy słuchając ulubionego wykonawcy zaczęli delikatnie ściszać materiał muzyczny, doszlibyśmy do progu słyszalności. Przy odpowiednim natężeniu stwierdzilibyśmy że nic nie słyszymy, mimo to, nasz układ nerwowy nadal odbierałby sygnały akustyczne, a ściszając dalej możemy być pewni że nawet podprogowo nic by do nas nie docierało. Problem z obrazem jest bardzo podobny, emitowany zbyt krótko nie dociera już do naszej świadomości. Próg zaś jest uzależniony od wielu czynników, poziomu stresu, wypoczęcia, skoncentrowania, a nawet usposobienia badanego. Jaki jest więc sens stosowania metod podprogowych? Żaden. Reklamy podświadome, szatańskie wersety w puszczanych od tyłu nagraniach muzycznych, to nic innego jak bazujące na ludzkiej niewiedzy haczyki na które nadal nabierają się ludzie, zapominając o sławetnej zasadzie brzytwy Ockhama, którą to jeden z komentujących ujął tak :

„Moi Drodzy. Sprawa dla mnie jest jasna. Dokładnie o 22:19:26 na TV Puls zaczął się 30″ spot Dove. O 22:19:44 leciała tam dokładnie ta klatka, która pojawiła się w czasie filmu na Polsacie. Oba te kanały nadają cyfrowo w Muxie, wkradł się jakiś błąd i stąd ta przebitka.”

Ah, byłbym zapomniał, Vicary po całej burzy medialnej spowodowanej przez ten niesławny już eksperyment, ostatecznie przyznał że wyniki badania zmyślił, całość nie miała żadnych naukowych podstaw, także śmietnikowi oszustw w łonie  nauki przybył jeszcze jeden odpad. I to nie przejdzie.

]]> http://www.tonieprzejdzie.pl/2012/05/11/mydlogate-czyli-reklama-podprogowa-po-polsku/feed/ 2 http://www.tonieprzejdzie.pl/2012/03/26/refleksoterapia-tu-trzeba-miec-refleks/ http://www.tonieprzejdzie.pl/2012/03/26/refleksoterapia-tu-trzeba-miec-refleks/#comments Mon, 26 Mar 2012 18:28:25 +0000 To nie przejdzie http://www.tonieprzejdzie.pl/?p=1016 Czytaj dalej →]]> Dzisiejsza notka będzie lekka i przyjemna, stylizowana raczej na wiosenny spacer wśród niedorzeczności, pośród których kwiat rozsądku budzi się do życia po zimowym śnie. Ta opowieść jest rezultatem lektury książki „Masaż z elementami rehabilitacji”, pod redakcją Roberta Walaszeka, którą to użyczył mi znajomy, po chwili namysłu sugerując cyt.”większy szacunek dla starożytnych metod leczniczych, gdyż mają one wiele tysięcy lat”. Nie mówię nie, ale nic na słowo. Zapraszam do lektury.

Masaż jest tak stary jak cywilizacja, wywodzi się z Indii i Chin. Pierwsze wzmianki o wykorzystaniu masażu pojawiają się już w księgach Hipokratesa, w pismach Celsusa i Gallena.  Średniowiecze to z kolei kiepski okres dla nauk medycznych w ogóle (tu ‘ukłony’ w stronę Papiestwa), także te czasy spowija mgła ciemnych wieków. Na trop masażu znów możemy wpaść w XVI w, kiedy to wybitny ówczesny chirurg, Ambroże Pare  zauważył, że stosowanie masażu u ludzi po operacjach przynosi ulgę. Jego pracę kontynuowali również,  Fridrich Hoffman, a następnie Per Henrik Ling, współautor „szwedzkiej gimnastyki”. Wreszcie, prawdziwą szkołę masażu powołał w Niderlandach holenderski lekarz Johan Mezger, określany dziś jako ojciec masażu naukowego. Tyle, oto krótka historia masażu.

Na stronie 153 wspomnianej na wstępnie książki znajduję jednak dziwne zapisy. Otóż, nie po raz pierwszy spotykam się z refleksologią, po raz pierwszy jednak, mam okazję  skonfrontować własny pogląd na ten temat, ze stanem wiedzy sygnowanej przecież nazwiskiem znanego polskiego naukowca. Cytuję (str 154) :

„U podstaw tradycyjnej filozofii medycyny chińskiej leży założenie, że sposób organizacji Wszechświata jest uniwersalny, tzn że organizacja ta, w takim samym stopniu dotyczy całości jak i jej elementów składowych”

Mówiąc prościej : „jak na górze, tak na dole”, lub jak kto woli – „jako w Niebie tak i na Ziemi”, itd. Jeśli teoria medyczna zaczyna się od założeń filozoficznych lub co gorsza teologicznych, wykraczając poza redukcjonistyczny model medycyny, wiem że coś się dzieje! Pomyślałem że zerknę do internetu. Pod hasłem „gabinet refleksoterapii” wyszukiwarka w 0,30 sekundy zwraca mi 112 tys wyników. Hasło „refleksoterapia” daje już niemal 800 tys wyników. Mają rozmach! Czym więc jest terapia mechanizmem sprzężenia zwrotnego? Co to za dziwna nowo mowa o energiach i  meridianach? I tu moi drodzy czytelnicy, zaczyna być na prawdę śmiesznie, cyt (str 154) :

„Materialną podstawę świata stanowi pięć elementów, są to : drzewo, ogień, ziemia, metal, woda. [...] Element to tylko symbol, pod który Chińczycy podstawiają równoważniki znajdujące się we wszechświecie. Do nich zalicza się pory roku, stany emocjonalne, produkty żywnościowe, zioła etc”

Dlaczego 5 ? Nie lepiej 7 , albo 11, i dlaczego akurat te elementy źródłowe? Za prawdę powiadam Wam, długość trwania jakiejś idei czy tradycji w życiu ludzkiej społeczności, nie jest tożsama z jej prawdziwością, nie jest też miarą jej skuteczności. Upuszczanie krwi, znane już w starożytnym Egipcie, bodaj najpowszechniejsza ze znanych ongiś metod leczenia, jest uważana dziś wręcz za barbarzyństwo i niebezpieczny zabobon. Czytam dalej że (str 155) :

„Narządy anatomiczne związane z elementem drzewa to wątroba i pęcherzyk żółciowy. Ogień [...] odpowiada za serce, osierdzie,  jelito cienkie i potrójny ogrzewacz.”

Potrójny ogrzewacz? WTF? Czyżby tworząc podstawy refleksologii, położono przy tym fundamenty pod nowoczesną technikę grzewczą ? Pod ręką dwa podręczniki anatomii, czytam, szukam – nie ma! Zerkam do książki Walaszeka, jest przypis (str 155) na dole, czytam :

„Takiego narządu anatomicznego nie ma, ale w koncepcji medycyny chińskiej narząd to nie tylko pojęcie anatomiczne, ale również funkcjonalne”

Aha, czyli jest awaria, nie ma sprawy! Być może autorzy bawili się w najlepsze w czasie pisania tej książki, mnie również jest do śmiechu, ale zupełnie z innych powodów, i taką mam koncepcję. Bzdury bowiem zaczynają się sypać, jak dobre żarty po kilku głębszych:

„Prawidłowe emocje są oznaką zdrowia, a jednocześnie świadczą o harmonijnej pracy narządów”

Wiemy że to nie prawda, bo człowiek, choćby urodzony w niedzielę, może chorować np na choroby układu krążenia, zakażenia dróg moczowych czy wszelkiej maści schorzenia onkologiczne, a te choroby rozwijają się niestety bezobjawowo, jak na złość, pomimo pogodnego usposobienia pacjenta. Na koniec perełka: refleksolodzy twierdzą, że pewne obszary np na uchu, dłoniach lub stopie odpowiadają za kondycję poszczególnych organów wewnętrznych. Utrzymują że te „punkty aktywne biologicznie” pobudzane, wysyłają impuls do kory mózgowej, a stamtąd „odbiciem” powodują utrzymanie „równowagi energetycznej” konkretnego narządu. Łapiecie? Zapewniam że kanały energetyczne które nazywane są meridianami i mają przewodzić tę dobroczynną energię Qi nie figurują na żadnym z atlasów anatomicznych którymi dysponuję.

Podsumowanie : Udając się do gabinetu refleksologii, bądźmy przygotowani nie tylko na całkowicie bezużyteczny zabieg w kontekście wysnuwanych teorii dobroczynnych benefitów. Uzbrójmy się w refleks, tylko on pomoże nam zorientować się w odpowiednim momencie, czy chodzi o relaksujący masaż, czy o pseudonaukowe hokus-pokus i drenaż portfela.

Czytelnikom może wydawać się, że to wdzięczne i pełne surrealistycznego humoru zajęcie, wyszukiwać i opisywać pseudonaukowe terapie paramedyczne. Przyznam, że w zasadzie tak jest, poziom absurdu może bawić do rozpuku. Problem zaczyna się w debacie. Zazwyczaj, sposób ujęcia sprawy i dobór argumentów przez zwolenników Medycyny-Opartej-Na-Cudach nie grzeszy elementarną logiką, a na domiar złego, wszystko koniec końców, sprawdza się do oskarżeń świadka medycznego o sprzyjanie koncernom, lub co gorsza, oskarżeń wobec samej nauki. To stara śpiewka szarlatanów. Jeden z moich rozmówców użył nawet stwierdzenia że „filozofia (ustami Wittgensteina) wystawiła nauce ocenę negatywną”. Że co proszę? Nie przeszkadzało to jednak argumentującemu wysyłać komentarze światłowodami na drugi koniec miasta w mniej niż sekundę, czy korzystać z efektów kwantowych we własnym komputerze etc. Tu nauka działa, tam nie.  To wyjątkowo pokrętna logika i do niczego nie prowadzi. Wróćmy do medycyny niekonwencjonalnej. Kiedy kolejny raz słyszysz, że istnieje jakiś rewelacyjny lek, terapia czy filipiński cudotwórca, powinieneś mieć się na baczności. Najczęściej są to bowiem czcze gadania na modłę znanego ongiś dowcipu :

„Podobno pod Kremlem rozdają Mercedesy. Nie pod Kremlem, tylko w Warszawie, nie Mercedesy, tylko rowery, i nie rozdają tylko kradną”.

Właściwie należałoby zadać pytanie, skąd wiemy że jakakolwiek terapia się sprawdza ? Historia medycyny przecież, zna wiele przypadków fałszowania badań naukowych, a ostatnio na półkach aptecznych panoszą się „leki” homeopatyczne, stanowiące przekręt nie mający sobie równego w nowożytnej historii medycyny. Jakie badania możemy uważać za wiarygodne, a jakie nie? Po co nam w ogóle badania naukowe? Jak pisał Robert Pirsig :

„Prawdziwym celem stosowania metody naukowej jest potrzeba upewnienia się, że natura nie płata Ci figla, i nie sprawia że wiesz coś, czego nie wiesz.”

EBM, czyli Evidence-Based Medicine, to raczej filozofia praktyki klinicznej robiąca od latch 90tych wręcz  zawrotną karierę, „New York Times” w 2001 roku uznał EBM za jedną z
najbardziej wpływowych idei 2001 r, a zacny British Medical Journal określił ją jedną z 10 najważniejszych idei w medycynie od 160 lat! (Jaeschke, str 22). Ważną kwestią która przyczyniła się do powstania EBM, był jak zwykle w takich przypadkach dramat, który rozegrał się w latach 1956-1962 kiedy to 10.000 dzieci urodziło się z ciężkimi deformacjami kończyn na skutek przyjmowania przez ich matki talidomidu w czasie ciąży. Warto wspomnieć że Amerykański Urząd Rejestracji Leków  (FDA) odmówił dopuszczenia tego
leku do obrotu na terenie USA, w skutek czego ucierpiały głównie dzieci w Wielkiej Brytanii i RFN. W odpowiedzi na ten fakt, w 1962 roku w USA, powstaje „Kefauver Harris Amendment”, ustawa wprowadzająca wymóg przedstawienia przez producentów leków, dowodów ich skuteczności i normująca standardy oceny leków pod względem metodologii. Na czym więc w skrócie polega sedno EBM, idei która mogła nie dopuścić do tej tragedii? Jesienią 1990 roku pojawił się materiał informacyjny  (Jaeschke, str 19) dla lekarzy bazujący na tej filozofii, zawierający taki oto zapis:

„Rezydentów naucza się postawy ’oświeconego sceptycyzmu’ w odniesieniu do stosowania metod diagnostycznych, terapeutycznych i oceny rokowania w codziennym postępowaniu z pacjentami (…). Celem jest uświadomienie na jakich danych naukowych opiera się czyjaś praktyka, na ile te dane są wiarygodne i jakie wnioski można z nich wyciągnąć”

Nowoczesne podejście do badań klinicznych zaczęło jednak dużo wcześniej, bo krótko po II Wojnie Światowej, kiedy to w British Medical Journal opublikowano badania na pacjentach którym podawano streptomycynę. Novum był to, że po raz pierwszy zdecydowano się na randomizację grup. Co to takiego i dlaczego jest takie ważne? Randomizacja to proces w którym dzieli się pacjentów na np. dwie grupy całkowicie losowo (np. za pomocą rejestracji telefonicznej). Jednej grupie podaje się placebo (np pastylki z cukrem) i to jest tzw. grupa kontrolna, drugiej grupie podaje się rzeczywiste lekarstwo. Zabieg randomizacji ma na celu przede wszystkim, zniwelować problem świadomego przydzielenia pacjenta do lepiej lub gorzej rokującej grupy i daje  tym samym wiarygodniejszy obraz skuteczności badanego leku. Wkrótce wprowadzono kolejny standard, albowiem sama randomizacja nie eliminowała wpływu psychologicznego lekarza podającego lekarstwo pacjentowi. Lekarz może powiedzieć przecież : „oto najnowsze osiągnięcie medycyny w walce z pana schorzeniem” – aplikując pacjentowi w ten sposób efekt placebo, który magicznie „poprawi” efektywność leczenia, nie mając jednak nic wspólnego z rzeczywistą skutecznością samego badanego leku. Tak pojawiła się w standardzie badań klinicznych „ślepa próba” – procedura polegająca na tym, że pacjent nie wie, co jest mu podawane, nie wie do której grupy (placebo czy rzeczywistego leku) został przydzielony. Wkrótce posunięto się jeszcze dalej, wprowadzając „podwójnie ślepą próbę”, gdzie ani lekarz lub personel medyczny ani pacjent, nie wiedzą co jest podawane i do której grupy kogo przydzielono. W tym momencie, zdasz sobie sprawę drogi czytelniku jak krytycznie zasadna jest prawidłowa metodologia badań, by ocena badanego leku była najbardziej wiarygodna. Niestety, w przypadku medycyny-opartej-na-cudach czy tzw. medycyny niekonwencjonalnej, nikt nie przejmuje się czymś tak banalnym jak wiarygodność testów (o ile takowe w ogóle są przeprowadzane), przyjmuje się w zamian inny paradygmat, np. „to co naturalne, musi być skuteczne i bezpieczne„. Nic bardziej mylnego, bo zauważ że muchomor sromotnikowy jest w 100% naturalnym wytworem ewolucji, a nikt nie pali się by wykorzystywać go jako farmaceutyk. Warto wspomnieć też, że dziś coraz rzadziej używa się placebo w badaniach klinicznych, stosując najlepszy obecnie preparat i porównując go z badanym lekiem. Chcemy przecież wiedzieć, czy badany lek jest skuteczniejszy niż najlepszy obecnie stosowany. Proste, prawda? Powyższe działania będące kanonem nowoczesnej medycyny opartej na dowodach, nie są jakimiś magicznymi formułami, czy procesami nie zrozumiałymi dla przeciętnego Kowalskiego i mam nadzieję że udało mi się to wykazać. Dodać obowiązkowo należy, że w badaniu z 1995 r wykazano, że tam gdzie nie zastosowano poprawie ślepej próby efektywność leków była przekłamana aż w 17%. Taki wynik może wydawać się nieistotnym, pamiętajmy jednak że lekarze podejmują decyzje własnie w oparciu o badania kliniczne, dlatego warto dbać o ich prawidłową metodologię, chodzi przecież o ludzkie życie.

Tak drogi czytelniku w telegraficznym skrócie przedstawia się nowoczesny kanon testów klinicznych, i jeśli jakiś zwolennik medycyny alternatywnej znów uraczy Cię jakąś nową, cudowną metodą, po prostu zapytaj czy powyższe działania, były w przypadku lansowanej przez niego terapii przeprowadzone, jeśli nie – masz niemal stuprocentową pewność bezużyteczności takiej „terapii” a prawdopodobnie również potencjalnego niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia. Na koniec, zapytajmy : jakie mamy alternatywy ? Otóż, wedle bądź co bądź, dowcipnej ale i   szalenie wartościowej pracy „Seven alternatives to evidence-based medicine” jest ich …siedem, i są to takie kwiatki jak:

• Eminence-based medicine – praktyka medyczna oparta na zasługach i własnym doświadczeniu. Im bardziej zasłużony lekarz i wyżej stojący w hierarchii, tym mniejszą wagę przypisuje czemuś tak banalnemu jak dowody naukowe. W skrócie jest to „powtarzanie tych samych błędów z coraz większym przekonaniem”.
• Vehemence-based medicine – praktyka medyczna oparta na głośności i porywczości wypowiedzi. Zastąpienie dowodów naukowych głośnym i porywczym wyrażeniem swoich opinii, jest skuteczną techniką uciszania co lękliwych kolegów, mających wątpliwości pacjentów i ciekawskich dziennikarzy.
• Eloquence-based medicine – praktyka medyczna oparta na elokwencji i ubiorze. Język wypowiedzi, opalone ciało, goździk w butonierce, krawat z jedwabiu etc. Elokwencja i elegancja są powszechnie akceptowalnymi i bardzo skutecznymi substytutem dowodów naukowych.
• Providence-Based Medicine – praktyka medyczna oparta na „zrządzeniu Opatrzności”. Kiedy troskliwy doktor nie ma pojęcia, co robić, decyzję chętnie składa w ręce Wszechmogącego. Niestety zbyt wielu lekarzy nie potrafi się oprzeć tej pokusie.
• Diffidence-based medicine – praktyka medcyczna oparta na niepewności. Jeden lekarz dostrzega problem i poszukuje rowziązania, drugi zaledwie dostrzega problem. Lekarz ogarnięty niepewnością nie jest w stanie podjąć żadnej decyzji. Oczywiście, niejednokrotnie lepsze to niż zrobienie czegokolwiek wyłącznie po to, by nie zranić bezczynnością, własnej lekarskiej dumy.
• Nervousness-based medicine – praktyka lekarska oparta na strachu. Obawa przed pozwaniem do sądu silnie pobudza do wykonywania zbędnych badań diagnostycznych, oraz stosowania niepotrzebnego leczenia. W atmosferze lęku jedynym nieuzasadnionym badaniem jest to , którego się zapomniało.
• Confidence-based medicine – praktyka lekarska oparta na niezachwianej pewności siebie. Podobno dotyczy tylko chirurgów. Wątpię.

Którą praktykę kliniczną preferował/a byś gdyby chodziło o Twoje własne zdrowie?

Podsumowując : medycyna alternatywna, holistyczna czy alternatywna to mity, sprytnie udające medycynę opartą na dowodach, nie oferujące żadnych wymiernych korzyści z ich stosowania, nie sprawdzone, więc potencjalnie niebezpieczne, i nie tanie, co wykazywałem już w kilku innych wpisach na tym blogu.

Zanim przejdziemy do konkretów, kilka słów o samym doktorze. Stanisław Burzyński to biochemik wykształcony w Akademii Medycznej im. Feliksa Skubiszewskiego, którą to uczelnie ukończył z wyróżnieniem. Jak informuje Dziennik Wschodni:

„Już na studiach odkrył, że we krwi zdrowych ludzi występują związki, których nie ma we krwi chorych na raka. Kilka lat później z peptydów wyodrębnił antyneoplastony, czyli lek stosowany przez siebie do walki z nowotworami. [...] Najogólniej rzecz ujmując wyłączamy geny, które powodują raka.”

Zadziwiająco proste! Kiedy czytam tak optymistyczne doniesienia, zawsze zastanawiam się gdzie może być haczyk, przyzwyczaiłem się bowiem, że w stosunku do nowych, rewelacyjnych, absolutnie bezpiecznych terapii onkologicznych, trzeba podchodzić ze zdrową rezerwą, dopóty człowiek nie przejrzy wspierających tezę dowodów naukowych.  Pan Stanisław Burzyński ułatwił mi sprawę, jest bowiem badaczem płodnym. Ogrom jego publikacji z pewnością przekonuje pacjentów w Burzyński Clinic, ale jeśli nie rozumiesz co czytasz, nie możesz ocenić ich prawdziwości.  Tak więc, jak sam Burzyński pisze na swojej stronie :

„jest autorem i współautorem ponad 300 publikacji naukowych i prezentacji. W swojej karierze otrzymał wiele prestiżowych nagród od różnych instytucji medycznych, edukacyjnych i rządowych.”

Sprawa wydawała się więc prosta. Postanowiłem przeszukać bazy danych w poszukiwaniu śladów działalności tego wybitnego i rozpoznawalnego na całym świecie polskiego onkologa (oh, wybaczcie, Burzyński nie jest onkologiem). Na stronie Clinical Trials, dokumentującej wszystkie zgłoszone próby kliniczne czekało mnie rozczarowanie : serwis zwrócił mi wyniki z których wynikało, że na 61 prób klinicznych zgłoszonych przez Instytut Burzyńskiego,  zdecydowana większość ma status „nieznany”,  część została przerwana albo zamknięta, a zaledwie jedno badanie zostało ukończone. Skaner głupot zabrzęczał po raz pierwszy, choć początkowo jeszcze nieśmiało. Zacząłem się zastanawiać, czy terapia antyneoplastonami wyodrębnionymi przez Burzyńskiego z … ludzkiego moczu, została zgłoszona do publikacji w jakimś prestiżowym periodyku naukowym. Tu również czekało mnie rozczarowanie – nazwisko _autora_ Burzyńskiego nie figuruje w bazach Lancetu, czy British Journal of Medicine. Czyli co? Facet każe sobie słono płacić za swoją autorską terapię – 10 tys dolarów miesięcznie – ale dowodów jej skuteczności próżno szukać? Zaczyna być ciekawie. Dr Burzyński, jak sam przyznaje, prowadził wojnę z amerykańską FDA (Agencja d/s Leków) próbując uzyskać dla swoich preparatów status leku onkologicznego, ale jakoś ten cały konflikt,  udokumentowany w „Burzyński Movie”, „filmie dokumentalnym” (tu zwiastun PL), skupia się raczej na spiskowej teorii dziejów i niezdrowych emocjach, zamiast na twardych dowodach naukowych i poprawnej metodologii.  Notabene „The Village Voice” określił film Burzyńskiego mianem „naruszającego podstawowe zasady etyki filmowej”. Cały styl Burzyńskiego jest  w ogóle dziwnie niewiarygodny, np.: we wspomnianym już materiale TVNu Burzyński twierdzi że FDA dopuściła do obrotu jego lek, ale inaczej twierdzi zaskoczona Erica Jefferson z biura prasowego FDA:

„Nie ma żadnego leku doktora Burzyńskiego zatwierdzonego przez FDA – mówi kategorycznie. „

Przypomniał mi się ongiś sławny dowcip o Radiu Erewań. Czy terapię Burzyńskiego w ogóle weryfikowano? Tak, kilkukrotnie. Nazywano ją całkowicie rozczarowującą, potencjalnie niebezpieczną, nie wspieraną przez dowody naukowe  (przy okazji powodującą efekty uboczne) i niewiarygodną. Reklamy telewizyjne terapii nowotworowej Burzyńskiego zostały uznane przez sąd za wprowadzające w błąd i bezprawne, a sam Burzyński ma już kilka procesów wytoczonych przez pacjentów. I jeszcze mały drobiazg. Dr. Burzyński idzie na wojnę z blogerami i straszy sądami tych którzy poddają w wątpliwość skuteczność Jego terapii. Co kuriozalne jednak , do dnia dzisiejszego nie opublikował nigdzie poprawnych pod względem metodologii, randomizowanych badań z grupą kontrolną, które to badania mogłyby raz na zawsze zamknąć krytykom usta. Tym samym idzie też na wojnę z samą medycyną, zaniedbując lub co bardziej prawdopodobne ignorując jej protokół. „The Lancet” podsumowuje lekcję płynącą z terapii Burzyńskiego następująco :

„Ludzie, którzy cierpią, zasługują na lekarzy słuchających ich potrzeb, ale ci sami lekarze muszą uznać, że nie wszystko w ortodoksyjnej onkologii jest doskonałe”

To jak mniemam, skłania dr Burzyńskiego do rozpoczynania ciągle nowych testów klinicznych, których nie kończy i nie raportuje, bo tylko tak może sprzedawać swoją terapię antyneoplastonami zdesperowanym i pełnym nadziei pacjentom, chodź jak się przekonaliśmy, jej skuteczność jest niepokojąco wątpliwa. I choć na swojej stronie Stanisław Burzyński oznajmia że kieruje się naczelną zasadą etyki lekarskiej: „Po pierwsze, nie szkodzić”, fakty zdają się temu przeczyć.

Zdjęcie : Stanisław Burzyński (fot. Waldemar Piasecki)

Wchodząc na stronę Pani Marii zastajemy niemal bazarowy porządek. Kilkanaście kategorii, krzyczące kolorowe nagłówki, masa cytatów. Astromaria, czyli Maria Sobolewska jawi się dzięki temu, jako specjalistka niemal od wszystkiego, ale w szczególności jako autorytet w kwestiach medycyny, farmacji, filozofii, astrologii, astronomii, zmian klimatu i fizyki atmosfery. Cóż za otwarty i wszechstronny umysł! Odnoszę wrażenie, że jest Ona absolwentką modnego i obleganego dziś kierunku „Wszechwiedza” na Uniwersytecie YouTube, którą to szacowną uczelnię ukończyła z wyróżnieniem, otwierając sobie przy tym przewód doktorski, by kształtować młode, nazbyt otwarte umysły swoimi felietonami. Zgroza. Postanowiłem przyjrzeć się, z konieczności wybiórczo, twierdzeniom Pani Sobolewskiej, z właściwym sobie sceptycyzmem. Przyjrzyjmy się notce pani Marii pt.: „Leki alopatyczne NIE LECZĄ, lecz zabijają i uzależniają do końca życia!„. Stoi tam kilka poważnych stwierdzeń, popartych, jakżeby inaczej w przypadku absolwentów tego Uniwersytetu, materiałem video, czytamy:

„Firmy farmaceutyczne istnieją nie po to, żeby leczyć, lecz żeby zarabiać i przynosić dochód. Gdyby leki leczyły, byłby to koniec złotego biznesu, nie tylko dla farmaceutów, ale i dla lekarzy.”

Astromaria boleje nad faktem że firmy farmaceutyczne działają w obrębie wolnego rynku, i jako takie, są przedsiębiorstwami mającymi przynosić zyski. Tak się dzieje, gdy przynajmniej raz na jakiś czas łapie się kontakt z rzeczywistością. Być może również, Astromaria nigdy nie spotkała się z metodami dowodzenia skuteczności leków alopatycznych i monitorowania skutków ubocznych tychże, wszak „leki” homeopatyczne są zwolnione z takich procedur. Zatrzymajmy się zresztą na chwile przy homeopatii. Daruję sobie definicję i przejdę do rzeczy: Astromaria nie komentuje faktu że 12C jest symbolem rozcieńczenia roztworu w którym ilość substancji czynnej mierzy się w ułamkach. Oddajmy głos jednak samym homeopatom (str. 62), czytamy :

Zaiste, „potencja” znaczy dla mnie zupelnie co innego niż dla homeopatów, ale skonkludujmy : z substancji wyjściowej nie zostaje już więc nic, a leczyć ma sam rozpuszczalnik, oto nowatorskie podejście medyczne ! Stężenia jeszcze niższe (>12C), poza odesłaniem w niebyt Stałej Avogadra, to już czysta magia, to tak, jakbyśmy do Bałtyku na Helu wylali wiadro kawy, a w Słupsku pobrali próbkę wody do szklanki (oczywiście upraszczam). Taki „lek” w istocie wg Astromarii miałby właściwości leczące bezsenność! Brzmi fantastycznie? Będzie jeszcze śmieszniej. Wzorem homeopatów, Astromaria twierdzi że „im mniejsze stężenie roztworu tym skuteczność preparatu homeopatycznego jest większa„, jak to zademonstrować? Wyobraź sobie, że kufel piwa wlewasz do basenu olimpijskiego. Teraz wirtualnie wstrząśnij basenem, czyli wykonaj dynamizację/potencjalizację (cokolwiek to znaczy, choć znaczy tyle co „wstrząśnij fiolką”) i co się okazuje? Taki roztwór kładzie na plecy od upojenia alkoholowego miliony Polaków, stary rekord promili we krwi odchodzi w zapomnienie a izby wytrzeźwień pękają w szwach. Homeopatia, twór Samuela Hahnemanna (na zdjęciu), w istocie obraża inteligencję średnio ogarniętego gimnazjalisty i ma, jak każde placebo, skutki uboczne (zobacz też tu). Zaprawdę powiadam Ci, że piosenka Natalii Kukulskiej „Im więcej Ciebie tym mniej” zyskuje dziś zupełnie inny, medyczno-metafizyczny wyraz. Czytamy dalej „mądrości” Astromarii:

„Leki są po to, żeby uzależniać pacjentów od ich dożywotniego przyjmowania i żeby powodować następne choroby, wymagające „leczenia”. Kto raz wpadnie w szpony lekarzy i da się nabrać na ich „leki” staje się ciepiącym i dojonym z pieniędzy niewolnikiem do końca życia.  Jeśli źle się czujesz lub jeśli masz w rodzinie kogokolwiek, kto zamierza iść do lekarza koniecznie obejrzyj ten materiał – być może uratuje ci to życie!”

Czujecie? Jeśli jesteś chory broń Boże nie idź do lekarza! Wszelkie potrzebne informacje, łącznie z poradami duchowymi znajdziesz u Astromarii. Korzystając z okazji chciałbym przypomnieć jednak Marii Sobolewskiej że śpiączka cukrzycowa a w efekcie śmierć, może być spowodowana przedawkowaniem insuliny lub zaprzestaniem jej podawania. A to tylko jeden przykład. Weźmy inny : powiedzmy że nieszczęśliwym zbiegiem okoliczności zapadłeś/aś na krztusiec. Pomińmy litościwie fakt, że dzięki powszechnym szczepieniom ta egzotyczna choroba została praktycznie wykorzeniona, i zapytajmy, jakim specyfikiem homeopatycznym bądź formą modlitwy pani Sobolewska leczyłaby tą przypadłość? Bo „mordercy”, lekarze, zapewne zapisaliby antybiotyki wraz z probiotykami. I nie, jak przypuszcza pani Sobolewska dozgonnie, acz na okres np. 14 dni, aż do pełnej eradykacji patogenu. Skoczmy na koniec jeszcze do jednej z ostatnich notek naszej bohaterki i przekonajmy się definitywnie że ta kobieta bredzi, cyt :

„Wszystkie leki chemiczne mają mniej lub bardziej poważne skutki uboczne”

To jest argument za homeopatią? Odkrycie godne światłego umysłu! Tyle tylko że nikt, nigdy, nie twierdził inaczej. Działanie leków alopatycznych to przewaga działania leczniczego nad skutkami ubocznymi, które notabene monitoruje się skrupulatnie, dzięki odpowiedniemu prawodawstwu (patrz wyżej). Nawet witamina C lub D może powodować kamicę nerkową, ale o tym pani Sobolewska nie zająknie się słowem, i nie dziwi mnie to. To po prostu wybieranie rodzynek z ciasta. Czytamy dalej:

„Odstawienie leku nierzadko jest równoznaczne ze śmiercią”

Nierzadko, przeważnie, zazwyczaj, często – jaką wartość mają podobne stwierdzenia? Zero statystyk, danych naukowych, nie ma niczego na czym można by oprzeć te brednie, ale to prawda … np. w przypadku przeszczepów. Ludzie po tych skomplikowanych operacjach do końca życia muszą brać immunosupresanty, muszą je zażywać, aby do późnej starości mieć jakikolwiek pożytek z przeszczepionego organu, inaczej organizm odrzuci przeszczep i cała praca transplantologów pójdzie na marne, a pacjent do piachu. Bezduszna medycyna?

Jak widzisz drogi czytelniku, blog Astromarii (a może Astromafii?) to prawdziwa kopalnia nonsensów i pseudonaukowych bzdur prosto z murów Uniwersytetu YouTube. Jeśli nadal uważasz że Astromaria to autorytet jakiego Ci potrzeba, pomyliłeś blogi, tutaj to nie przejdzie.

]]> http://www.tonieprzejdzie.pl/2012/01/08/wrogowie-rozumu-astromaria/feed/ 28 http://www.tonieprzejdzie.pl/2011/12/20/sprostowanie-lecznicze-ziola-i-witaminy-w-ue-nie-beda-zakazane/ http://www.tonieprzejdzie.pl/2011/12/20/sprostowanie-lecznicze-ziola-i-witaminy-w-ue-nie-beda-zakazane/#comments Tue, 20 Dec 2011 14:36:43 +0000 To nie przejdzie http://www.tonieprzejdzie.pl/?p=771 Czytaj dalej →]]> Miałem już nie pisać w tym roku. Miałem, ale w kilka godzin po ukazaniu się ostatniego artykułu, na Facebooku zaroiło się od artykułu z pewnego bloga, z którego grzmiano że Unia Europejska zablokowała nam, biednym ludziom dostęp do ziół , witamin i suplementów diety, a wszystko za sprawą wejścia w życie nowej dyrektywy. Pokuszę się więc o krótkie acz treściwe sprostowanie.

Przede wszystkim, nie jestem jakimś specjalnym euroentuzjastą czy przeciwnikiem fitoterapii. Nie mogę natomiast przejść do porządku dziennego, nad próbami paranoicznych postękiwań rzeszy ludzi związanych z biznesem nabijania w butelkę, mamiących nic nie świadomych konsumentów (a często przecież chorych konsumentów) wizją „naturalnych terapii zastępczych”. Artykuł z wyżej wspomnianego bloga notabene, jest w istocie  przedrukiem artykułu  z… 1 maja 2011 w szanowanym dzienniku „The Guardian„. Trochę późno się obudzili, jak na rozsyłanie tego, ale co tam! Darujmy sobie żenujący komentarz autora bloga i skupmy się na części merytorycznej:

„Według nowej dyrektywy UE, lekarstwa pochodzenia ziołowego będą musiały być rejestrowane.”

Proszę zwrócić uwagę na zwrot „lekarstwa”. Brzmi to nieco inaczej niż „produkt spożywczy”, prawda? W tym rzecz, bo np. leki nasercowe na bazie naparstnicy (np. Digoxin) już taką weryfikację przeszły. Dyrektywa 2004/24/EC, która właśnie wchodzi w życie ujednolica przepisy tak, żeby umożliwić wolny obrót preparatami ziołowymi w obrębie Wspólnoty Europejskiej, a ponadto, znacząco (o tym później) uprościć dopuszczanie do obrotu tradycyjnych preparatów. Leki ponad to, muszą wykazać się udokumentowanym działaniem leczniczym, co czytelnicy tego bloga z pewnością docenią, mając w pamięci chociażby popularną notkę o swawolach producentów kosmetyków czy ostatni wpis traktujący o odczuwanej różnicy przez Panią Prezydentową. Co więcej, jeśli tylko w przeciągu 15 lat preparat ziołowy był dostępny w sprzedaży(Artykuł 16a punkt 1d Dyrektywy), to dopuszczenie go do obrotu na podstawie nowej dyrektywy, następuje w wyniku przyspieszonego i uproszczonego postępowania (Artykuł 16a Dyrektywy),  a żeby pójść już kompletnie na rękę mitycznym babciom spod lasu sprzedających ziółka i nalewki, UE postarała się również o potężną bazę monografii na temat preparatów ziołowych (Artykuł 16f punkt 1 Dyrektywy), także producenci tradycyjnych  ziół, nic już w zasadzie nikomu udowadniać nie muszą.

„Dodatkowo wymogiem jest dołączanie do produktów informacji o możliwych skutkach ubocznych. Producenci preparatów ziołowych twierdzą, że nowe regulacje wypchną ich z rynku i zmuszą do zamknięcia firm.”

Dramat. Kilka lat temu, dostałem od swojego wuja bardzo interesującą książkę : „Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie” – Ożarowski & Jaroniewski (w Scibd dostępna tu,  całkiem za darmo). Ten opasły tom kataloguje setki roślin leczniczych zestawiając ze sobą w przypadku każdej jednej : skład surowcowy, podstawowe związki czynne, dozowanie, zastosowanie, przetwory, oraz działanie niepożądane. W roku 1987, kiedy książka ujrzała półki księgarskie, polskim profesorom farmacji piszącym tą wspaniałą i użyteczną pozycję nie śniło się nawet by takich informacji nie zamieścić. W czym więc problem? Czy na prawdę kogoś dziwi, że zioła to takie same związki chemiczne jak każde inne, i mogą powodować skutki uboczne, działanie niepożądane, a nawet śmierć? W rzeczywistości wspomniane prawodawstwo ma uderzyć przede wszystkim w producentów wszelkiej maści parafarmaceutyków, cudowne lub magiczne mikstury dla wszystkich i na wszystko, mające jedną wspólną cechę: ich działanie biologiczne jest bliskie zeru, a o leczniczym nie można mówić poważnie bez naginania faktów naukowych. Producent już nie będzie mógł obiecywać na opakowaniach czarodziejskich efektów działania, będzie musiał to udowodnić. Także, drżyjcie homeopaci i szarlatani! Was na pewno ta regulacja zepchnie do podziemia! Czytamy dalej :

„Po wspomnianych badaniach stwierdzono, że 58% respondentów uważa te produkty za bezpieczne,  dlatego, że są pochodzenia naturalnego. Według oponentów ziołowe leki mogą powodować szkodliwe efekty uboczne.”

Oczywiście że mogą (patrz wyżej), z tym że jedna mała uwaga : ludzie zapominają że prawdy naukowej, efektów badań klinicznych, nie przegłosowuje się demokratycznie, a lekarstw nie wprowadza się na rynek, w wyniku badań ankietowych wśród królików doświadczalnych. Każdy kto zna pojęcia takie jak placebo, ślepa próba, może i nawet podwójna ślepa próba, wie  doskonale o co chodzi, i na nim histeryczne pokrzykiwania nie robią wrażenia, reszta kwituje to mniej więcej tak:

„Zastanówmy się, jakie będą konsekwencje regulacji delegalizujących ziołolecznictwo. Po pierwsze beneficjentem będą koncerny farmaceutyczne, które zapewne mają spory udział w lobbowaniu tej szkodliwej regulacji.„

Kiedy czytałem sobie wczoraj te dyrdymały, naszła mnie myśl specyficzna, mam bowiem 100 metrów od domu sklep zielarski Herbapolu. Pomyślałem, że się przejdę przed zamknięciem i zapytam o nowe regulacje. Miła Pani z uroczym mężem, poinformowali mnie, że „nowa regulacja działa już mniej więcej od kwietnia tego roku, a do przedwczoraj mijał termin rejestracji tzw. specyfików tradycyjnych„. Nieco zdziwiony, wróciłem do domu, zaparzyłem herbatę i zacząłem googlować – chciałem wiedzieć, z czyjej inicjatywy panoszą się po internecie artykuły w podobnym, dramatycznym tonie . Przeszło mi bowiem przez myśl, że mogą to być właśnie, homeopaci, naturopaci, szamani i czarodzieje, którym nowa regulacja odetnie źródło finansowania i możliwość robienia ludzi w bambuko. I co? Bingo!

Życzę wesołych, rodzinnych i zdrowych Świąt, wszystkim czytelnikom.

W lokalnym serwisie ogłoszeń znalazłem znalazłem taki oto anons. Wysłałem CV i czekałem. Kilka dni później miła Pani zadzwoniła i zaprosiła na rozmowę, poszedłem. Biuro mieściło się w nowoczesnym budynku na tyłach hotelu, kilka stołów, kilka krzeseł, laptopy i dwa lustra przed którymi pindrzyły się dwie ryczące pięćdziesiątki z ciągłym parciem na szkło. Nie przyszło mi wtedy na myśl, że wpadnie mi dzięki temu pomysł na następny artykuł.

To był pochmurny dzień, a ja nie wiedzieć czemu, tryskałem optymizmem na złość pogodzie. Na stoliku przy którym trwała rekrutacja walał się stos CV – pomyślałem – nie będzie łatwo. W końcu przyszła kolej na mnie. Głosem pewnym oznajmiono mi, że firma ta istnieje na rynku już blisko dwie dekady, ma tysiące zadowolonych klientów i ciągle rosnące dochody. Firma, ciągnęła swą opowieść dalej rekrutantka, jest przedstawicielem handlowym marki Herbalife na Polskę, zajmuje się więc rozprowadzaniem suplementów diety, które reklamuje nawet Leo Messi, a nad rzetelnością całości badań naukowych czuwa noblista. Oho! Uważni czytelnicy wiedzą zapewne że niezbyt pochlebnie wypowiadam się o rynku suplementów, a do dietetyków, szczególnie tych z przedrostkiem -pseudo podchodzę z należytą pogardą. Miła Pani przeszła wreszcie do konkretów i zaczęły się pytania :

• „Czy wie Pan co to jest medycyna komórkowa, i kto ją wynalazł?”
• „Jakby Pan oczyścił organizm z toksyn?”
• „Z czym kojarzy się Panu nazwa Herbalife ?” itd.

Generalnie rzecz biorąc, wiedziałem już z kim i czym mam do czynienia, zaczęła się więc prawdziwa zabawa. Musicie sobie wyobrazić te uczucie diabelskiej satysfakcji, kiedy człowiek wsłuchuje się w te brednie, ględzenie o badaniach naukowych, a przy tym musi udawać zaskoczonego. W odpowiedzi rzuciłem kilka faktów o medycynie komórkowej, suplementach diety, podnoszeniu odporności i walce z chorobami cywilizacyjnymi.  Zadziałało. Pani opadła szczęka w taki sposób, że mogłem dostrzec zęby mądrości.  Po trwającej blisko godzinę rozmowie, podziękowałem za poświęcony czas i wróciłem do domu. Zacząłem googlować i okazało się że:

Życie może być naprawdę piękne!

          A teraz serio : czuwającym nad rzetelnością badań noblistą okazał się pan Dr Louis Ignarro, a właściwie współ-noblistą - razem z Furchgottem i Muradem, otrzymali oni tą zaszczytną nagrodę w 1998 r. za pracę nad tlenkami azotu, a nie z dietetyki. Na stronie Herbalife jednak, ani słowa o pozostałych, dlaczego? Pewnie dlatego, że za suplementy diety nie przyznaje się Nagród Nobla,  a już na pewno nie za produkt o nazwie „Niteworks”. Wkrótce po zasileniu Rady Naukowej firmy Herbalife przez Louisa Ignarro, doszło między nim a Furchgottem do scysji. Louis Ignarro został oskarżony o konflikt interesów i fałszowanie badań naukowych z korzyścią dla koncernu. Jak utrzymywał Furchgott:  żadne badania nie były badaniami kontrolowanymi, a także, żadne z nich nie zakończyło się wnioskami które przemawiałyby za skutecznością preparatów firmy Herbalife. UCLA, uczelnia na której wykładał dr Louis Ignarro, wdrożyła swoje własne dochodzenie i ostatecznie poparła wnioski Furchgotta, podkreślając że nie miała wpływu na eksperymenty Ignarro, nie finansowała ich, wykonano je bowiem bez odpowiedniej metodologii…we Włoszech. Podobne przypadki upadków autorytetu mamy niemal na własnym, europejskim podwórku, np. w osobie francuza – Luca Montagneira, noblisty i odkrywcy wirusa HIV, który obecnie zbija bąki w firmie Boiron, produkującej … leki homeopatyczne. Raz po raz, pan Montagneir wyskoczy z czymś, byle tylko o nim nie zapomniano – ostatnio przeteleportował nawet DNA. Niestety, jakimś cudem, ani Niteworks, produkcji Herbalife nie ma udokumentowanego działania, ani DNA nie potrafi się teleportować, i choćby nie wiem co – żaden Nobel tu nie pomoże. Można oczywiście współczuć nabijanym w butelkę ludziom, którzy wylewają swoje żale na forach internetowych, a nawet powinniśmy – ceny suplementów Herbalife wyznaczają nowy horyzont lenistwa i wiary w niemożliwe. Jakby tego było mało: Herbalife to klasyczna piramida finansowa wzorem Amwaya, o którym już pisałem. Za „licencję” na sprzedaż takich produktów miałbym zapłacić, wg Pani Rekrutantki, 30 zł/miesiąc. Czyli, czy sprzedam czy nie sprzedam, do kieszeni mojego „menadżera” wędruje, bagatela 360 PLN rocznie od łepka. Na dodatek, wszelkie szkolenia wewnętrzne firmy są również płatne. Biznes jest biznes.

A co z medycyną komórkową? No cóż, termin „medycyna komórkowa” jest nieznany współczesnej medycynie. Wymyślono go właśnie na potrzeby promocji produktów takich jak suplementy diety, a ojcem tego sformułowania ochrzcił się dr. Matthias Rath, autor książki pod wszystko mówiącym tytułem „Dlaczego zwierzęta nie dostają zawałów serca, tylko my ludzie”, człowiek który rzekomo:

„dokonał przełomu w rozumieniu głównych przyczyn współczesnych chorób chronicznych, takich jak: choroby serca, cukrzyca czy osteoporoza.” (źródło)

Pan dr Matthias Rath jest jednak wyjątkowo skromny, bo nie zająknął się nawet na stronie o innym swoim przełomowym odkryciu, mianowicie, twierdził że potrafi witaminami wyleczyć AIDS, a sam UNICEF i ONZ udzieliły mu w tej materii wsparcia.  Już tak nie twierdzi, zagrożono mu bowiem pozwami za wygadywanie głupot i ostrzeżono przed posługiwaniem się autorytetem tych szanowanych instytucji.  Pan Rath z rozbrajającą szczerością pisze na stronie swojej fundacji o genezie swojej misji ratowania ludzkości ze szponów chorób przewlekłych:

„krótko przed swoją śmiercią w 1994 roku Dr Linus Pauling poprosił młodego kolegę o kontynuację życiowego przesłania – nie tylko jako naukowiec, ale też jako człowiek angażujący się dla przywrócenia światowego pokoju.” (źródło)

Prawda że urocze? Noblistę, Linusa Paulinga który rzekomo leczył raka witaminami już poznaliście, a historię trzymającej w napięciu jak dobry kryminał, pasjonującej batalii o prawdę naukową między dr Matthiasem Rathem a dr Benem Goldacrem, możecie przeczytać tu (w języku polskim) lub zdać się na całkiem pokaźne archiwum treści angielskojęzycznych. Przydałoby się jeszcze na dobicie przeciwnika, wziąć pod lupę okręt flagowy fundacji doktora Ratha, czyli produkt o nazwie Vitacore Plus – i znów, wszystko stanie się jasne. Po raz kolejny okazuje się że, w kwestii dietetyki i prewencji chorób cywilizacyjnych, nie ma cudów, magicznych formuł i suplementów – nie ma dróg na skróty.

Dawno temu, w zamierzchłych czasach i realiach osiemnastowiecznej Europy, żył sobie niejaki Franz Anton Mesmer. Był on lekarzem ze Szwabii, który w okresie swojej działalności w Wiedniu (1759-1778) stworzył naukę o „magnetyzmie zwierzęcym”. Sednem jego poglądów było istnienie tajemniczego fluidu, a choroby, zdaniem Mesmera, były spowodowane zaburzeniami w cyrkulacji tej tajemniczej substancji w organizmie pacjenta. Teorię o „magnetyzmie zwierzęcym” przyjęto nawet z entuzjazmem, ale bynajmniej nie w kręgach naukowych – w literaturze XIX w. często można odnaleźć echa jego koncepcji, szczególnie w postaciach magnetyzmu i samnambulizmu. Niestety dla Mesmera, w okresie kiedy tworzył zręby swojej teorii i zjednywał sobie gorliwych, fanatycznych wyznawców o magnetyzmie wiedziano już dostatecznie dużo by obalić jego twierdzenia, zrobiła to ostatecznie specjalna komisja powołana przez Ludwika XVI w 1784 r. Jak to zwykle bywa w takich przypadkach, cały materiał dowodowy, powinien trafić finalnie na śmietnik historii medycyny, z dopiskiem „DEBUNKED”, ale dziwnym trafem, sprawa odżywa w latach 90tych ubiegłego stulecia,  za sprawą tzw. „opasek magnetycznych”.

Jednego nie mogę zrozumieć – 200 lat później dysponujemy już zaawansowaną genetyką, technikami PCR, fMRI, umiemy przeszczepić niemal każdy organ, a mimo to, brednie pokroju magnetyzmu w opaskach i kamieniach, mają nadal wzięcie. Wystarczy spojrzeć na popularny serwis aukcyjny, żeby zrozumieć że artykuły na stronach sceptyków to wciąż za mało. Przejdźmy do konkretów : jedna ze stron  sprzedająca owe magiczne opaski tak opisuje (niektóre) zalety tego produktu :

• Opaski łagodzą ból w okolicach kolan i nadgarstków
• Są skuteczne w bólach zwyrodnieniowych i reumatycznych
• Zostały wymyślone i opatentowane przez ordynatora szpitala ortopedycznego Brookdale w Nowym Jorku – Dr. Jacka Levine’a
• Pozwalają zapomnieć o bólu
• Podtrzymują stawy

Nieżyjący już Dr Jack Levine zapewne musi przewracać się w grobie. Nigdzie bowiem nie znalazłem informacji, że stał on za tą pseudonaukową grandą. Trzeba zrozumieć, że ból jest wrażeniem silnie subiektywnym, zależnym od okoliczności, poziomu stresu, niektórzy stosują autoterapię zastępczą (uderz się w nogę dostatecznie mocno, a ząb przestanie Cię boleć), ból podlega również efektowi regresji do średniej (ból się nasila i ustaje) itd. Od dawna również wiadomo, że w leczeniu bólu wymierne, pozytywne efekty, uzyskuje się dzięki efektowi placebo. Liczne eksperymenty kliniczne dokumentowały np., że jakakolwiek diagnoza (nawet kompletnie bzdurna) może przynosić ulgę pacjentowi, wykazano, że w kwestii skuteczności liczy się również opakowanie lub/i kolor tabletek, wykazano także, że im bardziej skomplikowana ingerencja w ciało pacjenta (np. : przewaga iniekcji nad tabletkami), tym skuteczność takiej terapii wśród pacjentów subiektywnie wzrasta. Skoro przebrnęliśmy już przez bez wątpienia najbardziej zagadkowy przykład interakcji umysł-organizm, możemy już odpowiedzieć na pytanie „Czy opaski magnetyczne łagodzą ból?” Meta-analiza wykonana w 2007 r jasno stwierdza, że:

„Dowody naukowe nie wspierają tezy o skuteczności magnetyzmu w leczeniu bólu, dlatego, magnesy nie mogą być rekomendowane jako skuteczna forma leczenia.”

Jeśli zdecydujesz się na kupno kubka magnetyzującego wodę (jedyne 95,00 PLN), który rzekomo poprzez alkalizację tejże, poprawia zdolność wchłaniania H20 przez ludzkie organizmy, zauważ że woda nie podlega magnetyzacji, w przeciwieństwie do żelaza i kilku innych substancji. Także informacje o stymulacji hemoglobiny przez opaski magnetyczne, dzięki czemu opaska „poprawia oscylację krwi w ustroju” są nie prawdziwe, gdyż hemoglobina może przyłączyć tylko od 1 do 4 atomów żelaza, a to za mało żeby stworzyć magnes, można to zresztą łatwo sprawdzić : skalecz się i użyj magnesu, czeka Cię rozczarowanie, krew nie garnie się do źródła pola. Metodami magnetycznymi próbowano już nawet leczyć raka (!), acz również bez rezultatów.

Na zakończenie wypada nadmienić, że reakcje na podawanie placebo, mają źródło kulturowe, związane są bowiem z oczekiwaniami pacjentów i wiarą w efektywność terapii. W tym wypadku homeopatia, kąpiel we wnętrznościach byka i opaska magnetyczna sprawdza się tak samo, tyle że kiedy przychodzi nam zapłacić za doraźny efekt niemałe pieniądze, i zdajemy sobie sprawę z obiektywnej skuteczności prawdziwych leków, istnienie podobnych wynalazków traci rację bytu. To nie przejdzie.

Zaczęło się niewinnie, otóż, siedziałem sobie właśnie przez pudełkiem pogardy dla intelektu, popijając wieczorną herbatę, gdy moim oczom ukazała się Pani Prezydentowa. Jak zwykle elegancka, z przejmująco nienagannym akcentem i aparycją, zachwalała nową recepturę
starego jak III RP środka na przeziębienie. W spocie ujęły mnie dwa stwierdzenia które wygłasza Pani Jolanta, jedno z nich :

„Oprócz witaminy C i rutozydu, zawiera dodatkowe składniki”

natychmiast skierowało mnie na stronę producenta. Dodatkowymi składnikami okazały się: cynk, selen i bioflawonoidy. Czemuż to producenci spotu nie chcieli by te informacje ukazały się w reklamie? Wydawało mi się to co najmniej dziwne, jakby te dodatki dokooptowano na pokaz, ale machnąłem ręką, chwilowo bowiem ogarnęła mną pasja wyszukiwania informacji. Zastanawiałem się, czy są jakieś badania, które wykazały że profilaktyczne zastosowanie witaminy C zmniejsza liczbę zachorowań na przeziębienie i grypę, i czy zastosowanie jej w przypadku już chorych da jakiekolwiek wymierne efekty, jak zniesienie, lub choćby ograniczenie nieprzyjemnych objawów. Wieczór jeszcze młody, pomyślałem, pogugluje. Na pierwszy ogień poszła rutyna. Ten flawonoid pochodzenia roślinnego (patrz np : Perełkowiec japoński) ma dość pospolite dla podobnych substancji właściwości : uszczelnia naczynia krwionośne (jest polecany przy żylakach nóg, krwawieniach i siniakach) i spowalnia utlenianie wyjątkowo niestabilnej witaminy C, no ale, żylaki i przeziębienie?! Nie do końca rozumiem również, w jaki sposób wzmocnienie naczyń krwionośnych rutyną ma podnieść moją odporność, owszem teoretycznie może np. powstrzymać katar, ale gdzie badania? Lekko zdezorientowany zająłem się już samą witaminą. Z pomocą jak zwykle przyszła mi niezawodna baza Cochrane, gdzie znalazłem interesujące mnie zagadnienie, i tak, w przeglądzie systematycznym z 2004 r analizą objęto badania, w których „porównywano skuteczność stosowania witaminy C z placebo w zapobieganiu zachorowaniom na przeziębienie i łagodzeniu jego objawów u dzieci i dorosłych”. Jak duże były to badania? Wzięto pod lupę 37 badań, w których uczestniczyło ponad 11 000 osób. Sporo. Oddzielnie analizowano badania, w których interwencję stosowano w celach profilaktycznych i leczniczych. Jakie wnioski ? Wykazano że:

„Brak wpływu suplementacji witaminy C na zapadalność na przeziębienie w normalnej populacji ludzkiej wskazuje, że rutynowe stosowanie megadawek tej witaminy w profilaktyce przeziębień nie ma racjonalnego uzasadnienia.”

Trzeba pamiętać że i przeziębienie i grypa to choroby wirusowe, z dość nieprzyjemnymi objawami : łamanie w kościach, bóle mięśni, infekcje górnych dróg oddechowych  – znamy to. Czy witamina C może skrócić czas trwania tych objawów? Te samo badanie nie pozostawia złudzeń :

W grupie otrzymującej witaminę C, w porównaniu z grupą stosującą placebo, stwierdzono:
- podobny czas trwania przeziębienia
- podobne nasilenie objawów

Czyli nici, kompletna klapa, a w najlepszym razie efekt placebo, wzmacniany drugim, równie zabawnym stwierdzeniem Pani Jolanty :

„czuje wyraźną różnicę”

Każdy poczuje, przynajmniej po kieszeni. Żeby być sprawiedliwym: pozytywne, wymiernie zauważalne efekty, zaobserwowano tylko u osób narażonych na krótkotrwały zwiększony wysiłek fizyczny, ale chyba nie jesteś maratończykiem? Także skrócenie czasu trwania przeziębienia tylko u 8% badanych wykazało, że znaczenie kliniczne witaminy C w tym kryterium, jest co najmniej wątpliwe. 

Podsumujmy : Witamina C nie chroni przed przeziębieniem, nie chroni przed grypą, witamina C nie zmniejsza również nasilenia objawów, natomiast zażywana w dawkach co najmniej kilku gramowych może wywołać np. atak kamicy nerkowej u podatnych na tą przypadłość osób. Z danych epidemiologicznych wynika, że tylko przez pierwszy tydzień listopada na grypę zapadło blisko 24 tys. Polaków. Ilu z nich dało się zwieść nierzetelnym reklamom w telewizji i radio? Leczenie grypy i przeziębień powinniśmy więc zostawić raczej antywirusowym lekom na receptę, a nie suplementom diety, takim jak Rutinacea czy Rutinoskorbin. Jeśli coś „działa” w takim przypadku, to właśnie efekt placebo, a konkretniej… opakowanie, ale to już temat na zupełnie inny wpis.

Zaczęło się skromnie. Jest rok 1998. Chirurg, Andrew Wakefield z Royal Free Hospital w Londynie, przestawia w branżowym czasopiśmie ‘The Lancet’ badania na grupie 12 dzieci, które miały problemy z jelitami, oraz zdiagnozowane zaburzenia zachowania (głównie autyzm). Rodzice ośmiorga z nich utrzymywali, że wszystko zaczęło się w kilka dni po podaniu maluchom szczepionki łączonej, przeciwko odrze, śwince i różyczce (w skrócie MMR). Doktor Wakefield ze współpracownikami wskazywali na szczepionkę, jako głównego winowajcę autyzmu, twierdząc również, że w jelitach dzieci stwierdzono szczepy żywego wirusa odry.

Chwileczkę. Czy z przedstawionych danych można wywnioskować że przyczyną zdiagnozowanego autyzmu była szczepionka? Przeanalizujmy. Pierwszy słaby punkt : dwanaścioro dzieci (12!) z definicji nie może być podstawą dla wyciągania tak daleko idących wniosków na temat związku przyczynowo-skutkowego, taka grupa jest po prostu zbyt mała. Drugim słabym punktem było to, że nie wykonano podstawowych, wymaganych metodologią, działań : nie podzielono dzieci na grupy (!), nie sprawdzono częstości występowania autyzmu wśród dzieci zaszczepionych i niezaszczepionych (!), nie zrobiono niczego, co choć trochę przybliżałoby pracę Wakefielda et al, do standardów rzetelności. Na konferencji prasowej, prezentując wyniki swoich badań, Wakefield zaskoczył też przybyłych lekarzy i dziennikarzy wysuwając hipotezę, że być może, skuteczniejsza i bezpieczniejsza była by szczepionka pojedyncza, i to był czwarty słaby punkt teorii. Zdarzenie byłoby całkowicie pominięte, gdyby nie The Independent i The Guardian, które zamieściły informacje o Konferencji w Royal Free Hospital na pierwszych stronach gazet. Andrew Wakefield upierał się, że udowodnił związek między podaniem szczepionki a autyzmem, chciał wierzyć (?), że nie był to przypadek. Cóż, takie rzeczy się po prostu dzieją, i dwanaścioro dzieci z blisko ośmiomilionowej metropolii, cierpiących na dolegliwości jelitowe, ma prawo znaleźć się w miejscu przeznaczonym do leczenia takich przypadków. To nic nie zwykłego, prawda? Żeby zwrócić uwagę na ten typ błędnego rozumowania genialny fizyk, Richard Feynman wymyślił kiedyś legendarną już anegdotkę :

„Wiecie co, dzisiaj przytrafiła mi się niewiarygodna rzecz. Właśnie tu szedłem, na ten wykład, i przechodziłem przez parking. Nie uwierzycie, co się stało. Zobaczyłem samochód z tablicą rejestracyjną WAZ 3572. Wyobrażacie sobie? Z milionów tablic rejestracyjnych w całym województwie, jakie było prawdopodobieństwo, że zobaczę dziś tę właśnie tablicę? Zadziwiające…”

Sprawa ucichła na 3 lata. W 2001 roku Wakefield ze współpracownikami publikuje kolejne rewelacje. W tzw. Dokumencie Kawashimy badacze wykazują obecność wirusa odry w próbkach krwi dzieci z problemami jelitowymi i stwierdzonym autyzmem. Wydawać się więc może, że teoria doktora Wakefielda jest już kompletna, ale co kuriozalne, zupełnie pominięto fakt, że współpracownik Wakefielda, Nick Chadwick wykonał takie badania kilka lat wcześniej (istnienie tych szczepów było istotną częścią hipotezy) i nic takiego nie odkrył, jakim więc cudem, nagle, żywy wirus odry się zmaterializował? Otóż, nie zmaterializował się. Udowodniono bowiem że „Dokument Kawashimy” zawierał fałszywie pozytywne wyniki, czyli wykrył coś, czego w istocie w próbkach być nie powinno. Wakefield wkrótce zresztą wycofał się z poparcia dla tego dokumentu. Niestety, machina dyskredytowania programu szczepień już ruszyła, a paranoja podsycana przez medialną propagandę niekompetentnych pismaków zaczęła przybierać z każdym miesiącem na sile.

Postawmy sprawę jasno. Autyzm jest poważną, neurologiczną, chorobą dziecięcą, której przyczyn, przynajmniej po dziś dzień, nie poznaliśmy. Jako najbardziej prawdopodobne, wymienia się m.in, podłoże genetyczne (patrz tu i tu), wiek rodziców, urazy okołoporodowe, wcześniactwo, czy uszkodzenia centralnego układu nerwowego.  Jest jednak w autyzmie coś dziwnie pociągającego, coś co pozwoliło rozrosnąć się tej psychozie do niebotycznych rozmiarów. Jak zauważa dr Ben Goldacre w książce „Bad Science” :

 

„[Rok] 2002 był faktycznie szczytowym okresem medialnego zainteresowania MMR. W 1998 roku napisano jedynie 122 artykuły nt. MMR. W roku 2002 ich liczba wzrosła do 1257. MMR było w tym roku największą naukową dziennikarską historią, tematem naukowym na który napisano najwięcej opinii i felietonów. „

Tak rozdmuchana do granic absurdu paranoja wdarła się do głównego nurtu wiadomości prasowych i telewizyjnych, powodując spustoszenie w gabinetach zabiegowych gdzie wykonywano szczepienia. Mimo uspokajającego tonu (fakt) nielicznych autorytetów, opinia publiczna konsekwentnie ignorowała nowe informacje, które z biegiem czasu zaczęły wypływać na światło dzienne. Dość powiedzieć, że angielskie tabloidy piały z uwielbiania dla Wakefielda, mimo że nad nim samym, zaczęły powoli zjawiać się czarne chmury. W 2002 r. ukazują się duńskie badania przeprowadzone w latach 1991-1998 o imponującym wręcz zasięgu – zbadano ponad 440 tyś (!) zaszczepionych i ponad 96 tyś niezaszczepionych dzieci. Wyniki były jednoznaczne : nie stwierdzono żadnych różnic między dziećmi w zakresie autyzmu, nie znaleziono też żadnego związku między autyzmem, a wiekiem szczepienia. Po prostu nic. W 2005 r do głosu dochodzi niezawodna Cochrane Colaboration, publikując przegląd systematyczny, w którym jasno stwierdza się że:

„Nasze wyniki wskazują, że szczepienie MMR nie jest związane ze zwiększonym ryzykiem całościowych zaburzeń rozwojowych.”

W 2006 r. w końcu ukazują się sławne badania D’Souzy, gdzie definitywnie odrzucono możliwość istnienia żywego wirusa odry w krwi dzieci ze zdiagnozowanym autyzmem. Badań obalających brednie Andrew Wakefielda było zresztą znacznie więcej, żeby wspomnieć tylko badania z 2006 r. Doya’y i Robertsa, czy badania Taylora, z tego samego roku. Niestety, skutków tej stworzonej przez Wakefielda i media paranoi, w tej chwili nikt nie potrafi oszacować, acz pewne dane mogą nam dać namiastkę obrazu sytuacji:

Wykres z lewej wskazuje spadek odsetka szczepień MMR (UK) w okresie 1998-2004, wykres z prawej dokumentuje przypadki odry (UK) w tym samym okresie. Znajdź różnice. Źródło : „Measles rising thanks to MMR/autism idiots”

Epilog. Przypomnij sobie w tym momencie, któryś z tzw. filmów opartych na faktach i rozsiądź się wygodnie, „przewiń” do napisów końcowych, gotów? Koniec końców, sprawa wygląda tak :

• 28 stycznia 2010 – GMC (taka angielska ‘Naczelna Izba Lekarska’) uznała Andrew’a Wakefield’a winnym zarzucanych mu czynów (m.in fałszowanie danych naukowych, zachowania nieetyczne, i sprzeczne z etyką lekarską) i skazała na karę finansową w wysokości 425,643 funtów szterlingów.
• Wakefieldowi dano wiele możliwości powtórzenia badań i potwierdzenia wyników przedstawionych w swojej publikacji, albo przyznania, że się pomylił. Odrzucił obydwie możliwości.
• U 3 z 9 dzieci, u których w badaniach Wakefielda opisano autyzm z regresem rozwoju nigdy nie rozpoznano żadnego rodzaju autyzmu.
• „The Sunday Times” ujawnił, że Wakefield dostawał spore pieniądze od prawników zajmujących się procesami odszkodowawczymi wytaczanymi koncernom farmaceutycznym. Na garnuszku adwokatów byli też niektórzy rodzice dzieci badanych przez lekarza.
• GMC sprawdzała również czy Wakefield w momencie publikowania pracy w The Lancet nie brał udziału w pracach patentowych nad konkurencyjną szczepionką (sic! Nie udało mi się ustalić, czy to okazało się prawdą - przyp. autor.)

Echa tej afery pobrzmiewają do dziś, również na gruncie polskim. Czyżby nikt z przeciwników szczepień nie zdawał sobie sprawy, że skoro w Wielkiej Brytanii coś powodowało autyzm wśród dzieci (np fałszywie oskarżony Tiomersal), to samo powinno dziać się w Polsce? Czy ktoś z przeciwników szczepień, lub tych którzy się wahają, słyszał kiedykolwiek, o chorobach o tak egzotycznych nazwach jak : krztusiec, tężec, świnka, różyczka…Nie? No właśnie.